Denk goed na voordat je op eigen initiatief minder uren gaat werken
Ben je werknemer en kun je jouw werk op medische gronden niet meer aan, maar meld je je niet ziek en ga je in plaats daarvan in een lichtere functie of minder uren werken? Dat noemen we in juridische termen een ‘medische afzakker’.
Juist als je fibromyalgie hebt, kan zich de situatie van een ‘medische afzakker’ voordoen. Door de impact van fibromyalgie op het dagelijks functioneren kan het namelijk noodzakelijk worden om minder uren te gaan werken. Chronische pijn, vermoeidheid en een beperkte belastbaarheid kunnen maken dat een volledige werkweek niet altijd haalbaar is. Door het aantal werkuren te verminderen (of ander werk te doen) verwacht je dat er meer ruimte ontstaat om een betere balans te vinden tussen werk en herstel. In de praktijk zullen ook artsen aangeven dat het terugschroeven van de arbeidsomvang overbelasting kan voorkomen en dat het helpt om de inzetbaarheid en het welzijn van een werknemer op de lange termijn te behouden.
Nadelige gevolgen
Wat hierbij wel vaak over het hoofd wordt gezien, zijn de mogelijke juridische gevolgen. Wanneer je na enige tijd dan toch langer arbeidsongeschikt wordt en na twee jaar (104-weken) een Wia-keuring aanvraagt bij UWV, wordt de uitkering gebaseerd op het lagere loon dat hoort bij de lichtere functie of de kleinere arbeidsomvang. Dit wordt dan het uitgangspunt, of de ‘maatman’ zoals dat juridisch heet, bij de arbeidsongeschiktheidsbeoordeling.
Voor jou als werknemer is dit nadelig. Vooral omdat het in de praktijk lastig blijkt om deze keuze achteraf te ‘repareren’. De rechtspraak is vrij strikt. Maar zelden lukt het om te bepleiten dat de werknemer eigenlijk niet uit vrije wil maar om gezondheidsredenen minder is gaan werken of ander werk is gaan doen. En dat daarom de eerste arbeidsongeschiktheidsdag eigenlijk al veel eerder valt. Mocht het wél lukken, dan valt de Wia-uitkering hoger uit.
Een voorbeeld uit de praktijk
Recent heb ik een cliënt bijgestaan waarbij deze problematiek aan de orde was. Betrokken werknemer heeft vanaf 1 augustus 2002 bij dezelfde organisatie gewerkt. In eerste instantie voor 38 uur per week, later voor 34,2 uur per week, en per 1 april 2015 voor 22,8 uur per week. Zij heeft zich op 1 augustus 2022 ziekgemeld en op 23 april 2024 een Wia-uitkering aangevraagd. UWV baseert haar arbeidsongeschiktheidsuitkering op haar ‘maatman’ van 22,8 uren per week. Als eerste arbeidsongeschiktheidsdag is 1 augustus 2022 aangehouden, de laatste dag voordat zij ziek is geworden. Vanaf deze datum heeft zij de wachttijd voor de Wia volgemaakt (104 weken).
De rechtbank stelt vast dat beide partijen het erover eens zijn dat betrokkene al lange tijd ernstige psychische klachten had. Maar ze zijn het niet eens over de vraag of zij per 1 april 2015 minder is gaan werken vanwege medische redenen. Namens de werknemer zijn medische rapporten aangeleverd. Daarin staat niet letterlijk dat zij rond 1 april 2015 vanwege haar gezondheid minder móést werken. Maar volgens de rechter kan zo’n medische noodzaak ook later nog worden vastgesteld.
Belangrijk is: wat kun je medisch gezien aan?
De rechter stelt in dit geval vast dat UWV niet goed naar de medische stukken heeft gekeken. UWV keek vooral naar twee rapporten van de arbodienst waarin staat dat betrokkene vlak voor 1 april 2015 weer bijna volledig werkte. Andere medische informatie is onvoldoende meegenomen. Terwijl juist uit de overige stukken blijkt dat zij al jarenlang klachten heeft en eerder vaak ziek was en lang arbeidsongeschikt. In de maanden vóór 1 april 2015 werkte ze weer fulltime, maar ter zitting heeft zij nogmaals uitgelegd dat zij dat deed uit angst om haar baan te verliezen. Ze gebruikte zware medicatie, kreeg hulp van haar ouders en nam vakantiedagen op om het vol te houden. De rechtbank zegt dat alleen het feit dat zij fulltime werkte, niet betekent dat ze dat ook echt aankon. Het gaat erom wat ze medisch gezien aankon gelet op haar medische situatie. Volgens de rechtbank legt UWV onvoldoende uit waarom haar keuze om minder te gaan werken alleen een persoonlijke keuze was en niet (ook) medisch nodig. Zeker omdat een psychiater later heeft aangegeven dat minder werken hielp om haar klachten onder controle te houden. We hebben de rechtbank met succes kunnen overtuigen dat de beoordeling van UWV van de arbeidsongeschiktheid niet goed tot stand is gekomen.
Gevolgen voor inkomenspositie bij uitkering
Maar het is voor deze werknemer nog de vraag of de rechter aanneemt dat hier sprake is van een ‘medische afzakker’ en dat de eerste arbeidsongeschiktheidsdag eigenlijk al voor 1 augustus 2022 lag. UWV moet namelijk nu de verzekeringsarts opnieuw laten rapporteren.
Vast staat wel dat deze zaak laat zien dat keuzes om minder te gaan werken vanuit medisch oogpunt gevolgen kunnen hebben voor je uiteindelijke inkomenspositie. Achteraf moet je namelijk middels procedures en veel informatie proberen jouw keuze te verdedigen en is het afhankelijk van anderen (lees de rechtbank en/of verzekeringsartsen van UWV) of je uiteindelijk een Wia-uitkering krijgt waar je recht op hebt op grond van je klachten en beperkingen.
Medische onderbouwing
Als je hier een beroep op doet, moet je wel met een voldoende specifieke medische onderbouwing aannemelijk maken dat je als gevolg van een objectief medische noodzaak minder uren bent gaan werken. De eis van een voldoende specifieke medische onderbouwing voordat een medische afzakker aannemelijk is, is verankerd in vaste rechtspraak.
De vraag of je voorafgaand aan de urenvermindering hebt overlegd met een medisch specialist of dat een medisch specialist vooraf de medische noodzaak tot de urenvermindering heeft vastgesteld, is niet per definitie doorslaggevend. En ook is het niet bepalend wanneer de klachten begonnen of hoe lang ze al bestaan. Bepalend is op welk moment je als gevolg van de klachten niet meer in staat was tot het verrichten van je werkzaamheden in de op dat moment normale omvang. Die beoordeling hoeft niet plaats te vinden op het moment dat je minder gaat werken, dat kan ook achteraf gebeuren.
Als werknemer moet je dan ook goed nadenken voordat je op eigen initiatief voor een kleinere urenomvang of een andere functie kiest. Je kunt je in zo’n situatie beter ziek melden en ziek gemeld blijven voor de uren die je om gezondheidsredenen niet kunt werken.
Juridisch advies nodig?
Ben je op zoek naar juridische ondersteuning met betrekking tot fibromyalgie? Neem dan gerust contact met ons op via 046 420 56 60 of socialezekerheid@kampsvanbaar.nl. Wij helpen u graag verder!
